શ્વસન એટલે શું? શ્વસનતંત્રના સબસ્ટ્રેટ્સ (શ્વસન આધારકો) વિશે સમજાવો.

(N/A) કોષોની અંદર જટિલ કાર્બનિક સંયોજનોના $C-C$ બંધોનું ઓક્સિડેશન દ્વારા વિઘટન થવાની પ્રક્રિયા, જેણે પરિણામે નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં ઊર્જા મુક્ત થાય છે, તેને શ્વસન કહેવામાં આવે છે.
શ્વસન આધારકો (Respiratory substrates): જે સંયોજનોનું શ્વસનની પ્રક્રિયા દરમિયાન ઓક્સિડેશન થાય છે અને ઊર્જા પ્રાપ્ત થાય છે, તેમને શ્વસન આધારકો કહેવામાં આવે છે.
કાર્બોદિતો સૌથી સામાન્ય શ્વસન આધારકો છે. જોકે, કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં અમુક વનસ્પતિઓમાં પ્રોટીન, ચરબી અને કાર્બનિક એસિડનો પણ શ્વસન આધારક તરીકે ઉપયોગ થઈ શકે છે.
કોષીય ઓક્સિડેશન દરમિયાન, શ્વસન આધારકોમાં રહેલી ઊર્જા એક જ તબક્કામાં મુક્ત થતી નથી. તેના બદલે, તે ઉત્સેચકો દ્વારા નિયંત્રિત શ્રેણીબદ્ધ ધીમી અને ક્રમિક પ્રતિક્રિયાઓ દ્વારા મુક્ત થાય છે.
આ ઊર્જા $ATP$ $(Adenosine Triphosphate)$ ના સ્વરૂપમાં રાસાયણિક ઊર્જા તરીકે સંગ્રહિત થાય છે. $ATP$ કોષના ઊર્જા ચલણ તરીકે કાર્ય કરે છે, જે વિવિધ ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ માટે ઊર્જા પૂરી પાડે છે.
વધુમાં, શ્વસન દરમિયાન ઉત્પન્ન થયેલ કાર્બન સાંકળો કોષમાં અન્ય આવશ્યક અણુઓના જૈવસંશ્લેષણ માટે પૂર્વગામી તરીકે કાર્ય કરે છે.